5-HTP Nedir? Neden ve Nasıl Kullanılır?

5 HTP L-Triptofan aminoasidinin aktif metabolitidir. Vücutta 1000 mg L-Triptofanın aktivitesi 100 mg 5-HTP aktivitesi ile eşdeğerdir. Bunun için takviyelerde 5-HTP formu tercih edilmektedir. L-Triptofan vücutta serotonin üretimine katılan bir aminoasittir. Çalışmalar L-Triptofan eksikliğinin seratonin seviyelerinde düşüşe yol açtığını böylece bireylerdeki depresyon hassasiyetinin artığını göstermektedir. Bunun için L-Triptofanın depresyon, anksiyete ve sinir bozukluğu gibi rahatsızlıklarda kullanım alanı vardır.

İştah ve kilo kontrolü; Yapılan çalışmalarda obez kişilerin serotonin seviyesinin düşük olduğu görülmüştür. Düşük serotonin seviyesinin ise özellikle obez kişilerde karbonhidrat ve alkol tüketimini artırdığı kaydedilmiştir. Bu veriler doğrultusunda obez kişilerde yapılmış üç çalışmada 5-HTP’nin yeme miktarını ve alkol tüketimini azaltıp kilo vermeye yardımcı olduğu görülmüştür.

Davranış bozuklukları; Obsesif Kompülsif bozukluk, agresif davranışlar, anoreksiya ve bulimia gibi yeme bozukları gibi rahatsızlıklarda beyindeki serotonin miktarının düşük olduğu tespit edilmiştir.

Ağrı kesici; Düşük serotonin seviyelerinin bireylerdeki ağrı toleransını azalttığı görülmüştür. Bunun için serotonin artırıcı özelliği olan L-Triptofanın ağrıyı dindirme ve azaltmada etkili bir madde olabileceği düşünülmektedir.

  • Triptofan esansiyel bir aminoasit olup 5-HTP’ye dönüştürülür. Yapısal olarak B6 vitamini ve enzimler varlığında serotonine dönüşür.
  • Triptofan konsantrasyonları arttığında serotonin artışı görülür. Serotonin artışını desteklediği için 5-HTP anksiyetede kullanılabilir.
  • Duygudurum üzerindeki etkinliğini incelemek için ilk çalışma Japonya’da Osaka Üniversitesinde yapılmıştır. 50-300 mg arasında kullanılan miktarlarda duygudurum problemlerinde düzelme sağlanmıştır.
  • Yapılan 4 haftalık çalışmalarda SSRI, trisiklik antidepresan ve 5-HTP kullanımında Hamilton skalasına göre antidepresanlar kadar etkin görülmüştür.
  • 5-HTP’nin serotonine dönüşmesi için mutlaka bulunması gereken bileşenler; Vit C, Vit B6, Zn ve Mg’dur.
  • Herhangi birinin eksikliğinde ortamda 5-HTP olsa da serotonin üretilemez (hız kısıtlayıcı basamak).

Bilinmesi gereken terimler ve yaptıkları:

Dopamin: Kişiyi mutlu eden aktivitelerde salınır. Aşık olma, sevdiği şeyleri yapma, cinsel doyum.

Norepinefrin/noradrenalin: Vur-kaç, savaşma anı, korku, endişe, kaygı.

Beta endorfin: Vücudun doğal ağrı kesicileri. Örneğin; Trafik kazasında yaralanma anında cam batmış ayaklarınızla olayın şoku geçene kadar yürümenizi ve hiç acı hissetmenizi sağlar.

Melatonin: Uyku düzenleyici, vücutta renk pigmentlerinin oluşumunu sağlar.

Serotonin: Mutluluk hormonu.

  • Yapılan araştırmalarda serotonin (mutluluk hormonu) seviyeleri azalan kişilerde iştah artışı görülür. Çünkü yemek yemek (özellikle çikolata, karbonhidrat alımı) serotonin salgılanması başlatacağından başlı başına mutluluk sebebidir. 5-HTP alımı ile serotonin seviyeleri artacağından kişinin yeme-içme isteği azalır.
  • Vücut sentezleyemez, dışarıdan alınması gerekmektedir.

Etki mekanizması;

  • Merkezi sinir sisteminde Serotonin salınımını LT ve 5-htp’ ye bağlıdır. 5-HTP, L- triptofan (LT) ara metabolitidir. LT kan beyin bariyerini geçemez ama 5-HTP kolaylıkla geçer bu da duygu durum bozukluğuna bağlı yeme içme problemlerinin giderilmesine yardımcı olur.
  • Oral alımını takiben %70 i ağızdan emilir ve merkezi sinir sistemi kimyasallarından melatonin, dopamin, norepinefrin ve beta endorfin salınımını artırır.
  • Hipotalamusta (açlık kontrol merkezinin olduğu bölge) doygunluk hissini verir.
  • İndirekt etki ile kolesistokinin (CCK) üzerine etki eder. CCK hem iştah kapatır hem de vücut yağ oranını azaltır. (İntestinal kanaldan yağ absorpsiyonunu engeller.)

-Fenilalanin/ L-tyrosine:

  • Doygunluk hissi verir ve vücut yağ oranını azaltır.

Kullanımında dikkat edilmesi gerekenler:

    • Fenilalanin depresyon ilaçları ile (özellikle MAO inhibitörü ve trisiklik antidepresan) birlikte kullanılmaz.
    • Fenilalanin Levodopa içeren Parkinson ilaçları ile kullanılmaz. Çünkü levodopa ile kan beyin bariyerini aşarken yarışmalıdır.
    • L-tirozin (L-dopa prekürsörü) Parkinson hastalarında ilaçlarında doz ayarlaması yapılarak ilaçla beraber kullanımda en az 2 saat ara ile kullanılabilir.
    • L-tirozin tiroid ilaçları ile etkileşebilir bu yüzden doktor kontrolünde kullanılması gerekmektedir. Hipertiroidi olan hastalarda kullanılmaz.
    • Fenilalanin PKU olan kişilerde kullanılmaz.
    • Fenilalanin Şizofrenisi olan hastalarda kullanılmaz.
    • Melanoma ve cilt kanseri yatkınlığı olan kişilerde kullanılmaz.

    • CCK üzerine etkilidir (doygunluk hissi verir, vücut yağ oranı azaltır. Yağlı yiyecekler duodenuma gelince CCK salınımı artar. Dolayısı ile gıdalarla alınan yağın atılmasında dolaylı yoldan görev alır.)
    • Fenilalaninin son basamak metaboliti feniletilamindir. Trisiklik antidepresanlar ve MAO inhibitörleri vucuttaki feniletilamin seviyelerini arttırır. Bu sayede depresyona yardımcı olur.
    • L-tirozin büyüme hormonu salgılanmasını artırarak adrenal ve pitituvar yolağa da katılır. Büyüme hormonu salgılanması yağ yakımını dolaylı yoldan destekler.
    • Emilim yemeklerle beraber azalacağından aç karna alınır.
    • Antidepresanlarla ya da passiflora/ st. Jonh’s wort içeren takviyelerle kombine kullanımında dikkat edilmesi gerekir.
    • Hafif bulantı ve şişkinlik yapabilir.

Uyarılar/ İlaç etkileşimleri:

  • Serotonin sendromuna yol açabileceği için antidepresan ilaçlarla aynı zamanda kullanılmamalıdır.
  • Hamilelerde ve emziren annelerde kullanılmamalıdır.


6 Comments

  1. merhaba, 8 yıldır cipralex 10 mg kullanıyorum bu 5-htp yi birlikte kullanmamda bir sakınca var mı ? ya da bıraktıktan ne kadar süre sonra 5-htp ye başlayabilirim bilginiz varsa paylaşabilirmisiniz

    PINAR
    1. Pınar hanım merhabalar, Cipralex kullanırken 5-HTP kullanmanızı tavsiye etmiyoruz. Vücutta serotonin fazlalığına sebep olabilir. Doktorunuz ile ilacı bırakmayı planladığınızda idame tedavi olarak 5-HTP kullanılabilir. Sağlıklı günler dileriz. 🙂

  2. Merhaba bende anskiyete mevcut olup mutsuzluk hisdediyorium 3 yasinda bir bebegim var hun icersinde emziriyorum iki yada 3 kez ama cok emmiyor ayrica dr gitti. Diazem 5 mg kuladim emzirirken surekli olmasada sikildigim gunlerde ictim fakat su an gaviskon surp harici bise icmiyorum buni bende kullanmak ve almak istiyorim yardimlarini rica ederim

    Derya
    1. Doğum sonu depresyonu yaşıyor olabilirsiniz, bunun için doktor kontrolü gerekebilir.
      Gıda takviyesi olarak size yüksek doz Omega 3 önerebiliriz. Depresyon ve anksiyetede yapılan olumlu klinik çalışmaları mevcuttur. Ayrıca Omega 3 süte geçer ve süt kalitesini de arttırır; bebeğinizin göz ve beyin gelişimine olumlu katkısı olur. Bizim markamızda bir kaç farklı Omega çeşidi bulunmaktadır. Dinamis Ultra Omega 3 sizlere önerebiliriz. Dinamis Omega 3 A,D,E Vitaminli şurubumuzu da kullanabilirsiniz. Çocuk şurubu olduğu için tamamen saf katkısız koruyucusuz bir üründür. Tat sıkıntısı yaşarsanız meyve suyu veya yoğurdunuza katarak da kullanabilirsiniz.
      Sağlıklı günler dileriz Derya hanım.

    1. 5-HTP gün içerisinde kahvaltı sonrası, mide tok ama boş olacak şekilde öneriyoruz. Yani kahvaltınızı yapın 1-2 saat sonra alın. Günde 2 tane ile başlayabilirsiniz. İkisini aynı anda da alabilirsiniz veya 1.si sabah, 2.si öğlen yine aynı şekilde tok ve boş midede biyoyararlanımı daha yüksek olacaktır. Sağlıklı günler dileriz.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir