5-HTP Nedir? Neden ve Nasıl Kullanılır?

5 HTP L-Triptofan aminoasidinin aktif metabolitidir. Vücutta 1000 mg L-Triptofanın aktivitesi 100 mg 5-HTP aktivitesi ile eşdeğerdir. Bunun için takviyelerde 5-HTP formu tercih edilmektedir. L-Triptofan vücutta serotonin üretimine katılan bir aminoasittir. Çalışmalar L-Triptofan eksikliğinin seratonin seviyelerinde düşüşe yol açtığını böylece bireylerdeki depresyon hassasiyetinin artığını göstermektedir. Bunun için L-Triptofanın depresyon, anksiyete ve sinir bozukluğu gibi rahatsızlıklarda kullanım alanı vardır.

İştah ve kilo kontrolü; Yapılan çalışmalarda obez kişilerin serotonin seviyesinin düşük olduğu görülmüştür. Düşük serotonin seviyesinin ise özellikle obez kişilerde karbonhidrat ve alkol tüketimini artırdığı kaydedilmiştir. Bu veriler doğrultusunda obez kişilerde yapılmış üç çalışmada 5-HTP’nin yeme miktarını ve alkol tüketimini azaltıp kilo vermeye yardımcı olduğu görülmüştür.

Davranış bozuklukları; Obsesif Kompülsif bozukluk, agresif davranışlar, anoreksiya ve bulimia gibi yeme bozukları gibi rahatsızlıklarda beyindeki serotonin miktarının düşük olduğu tespit edilmiştir.

Ağrı kesici; Düşük serotonin seviyelerinin bireylerdeki ağrı toleransını azalttığı görülmüştür. Bunun için serotonin artırıcı özelliği olan L-Triptofanın ağrıyı dindirme ve azaltmada etkili bir madde olabileceği düşünülmektedir.

  • Triptofan esansiyel bir aminoasit olup 5-HTP’ye dönüştürülür. Yapısal olarak B6 vitamini ve enzimler varlığında serotonine dönüşür.
  • Triptofan konsantrasyonları arttığında serotonin artışı görülür. Serotonin artışını desteklediği için 5-HTP anksiyetede kullanılabilir.
  • Duygudurum üzerindeki etkinliğini incelemek için ilk çalışma Japonya’da Osaka Üniversitesinde yapılmıştır. 50-300 mg arasında kullanılan miktarlarda duygudurum problemlerinde düzelme sağlanmıştır.
  • Yapılan 4 haftalık çalışmalarda SSRI, trisiklik antidepresan ve 5-HTP kullanımında Hamilton skalasına göre antidepresanlar kadar etkin görülmüştür.
  • 5-HTP’nin serotonine dönüşmesi için mutlaka bulunması gereken bileşenler; Vit C, Vit B6, Zn ve Mg’dur.
  • Herhangi birinin eksikliğinde ortamda 5-HTP olsa da serotonin üretilemez (hız kısıtlayıcı basamak).

Bilinmesi gereken terimler ve yaptıkları:

Dopamin: Kişiyi mutlu eden aktivitelerde salınır. Aşık olma, sevdiği şeyleri yapma, cinsel doyum.

Norepinefrin/noradrenalin: Vur-kaç, savaşma anı, korku, endişe, kaygı.

Beta endorfin: Vücudun doğal ağrı kesicileri. Örneğin; Trafik kazasında yaralanma anında cam batmış ayaklarınızla olayın şoku geçene kadar yürümenizi ve hiç acı hissetmenizi sağlar.

Melatonin: Uyku düzenleyici, vücutta renk pigmentlerinin oluşumunu sağlar.

Serotonin: Mutluluk hormonu.

  • Yapılan araştırmalarda serotonin (mutluluk hormonu) seviyeleri azalan kişilerde iştah artışı görülür. Çünkü yemek yemek (özellikle çikolata, karbonhidrat alımı) serotonin salgılanması başlatacağından başlı başına mutluluk sebebidir. 5-HTP alımı ile serotonin seviyeleri artacağından kişinin yeme-içme isteği azalır.
  • Vücut sentezleyemez, dışarıdan alınması gerekmektedir.

Etki mekanizması;

  • Merkezi sinir sisteminde Serotonin salınımını LT ve 5-htp’ ye bağlıdır. 5-HTP, L- triptofan (LT) ara metabolitidir. LT kan beyin bariyerini geçemez ama 5-HTP kolaylıkla geçer bu da duygu durum bozukluğuna bağlı yeme içme problemlerinin giderilmesine yardımcı olur.
  • Oral alımını takiben %70 i ağızdan emilir ve merkezi sinir sistemi kimyasallarından melatonin, dopamin, norepinefrin ve beta endorfin salınımını artırır.
  • Hipotalamusta (açlık kontrol merkezinin olduğu bölge) doygunluk hissini verir.
  • İndirekt etki ile kolesistokinin (CCK) üzerine etki eder. CCK hem iştah kapatır hem de vücut yağ oranını azaltır. (İntestinal kanaldan yağ absorpsiyonunu engeller.)

-Fenilalanin/ L-tyrosine:

  • Doygunluk hissi verir ve vücut yağ oranını azaltır.

Kullanımında dikkat edilmesi gerekenler:

    • Aç karna alınır.
    • Fenilalanin depresyon ilaçları ile (özellikle MAO inhibitörü ve trisiklik antidepresan) birlikte kullanılmaz.
    • Fenilalanin Levodopa içeren Parkinson ilaçları ile kullanılmaz. Çünkü levodopa ile kan beyin bariyerini aşarken yarışmalıdır.
    • L-tirozin (L-dopa prekürsörü) Parkinson hastalarında ilaçlarında doz ayarlaması yapılarak ilaçla beraber kullanımda en az 2 saat ara ile kullanılabilir.
    • L-tirozin tiroid ilaçları ile etkileşebilir bu yüzden doktor kontrolünde kullanılması gerekmektedir. Hipertiroidi olan hastalarda kullanılmaz.
    • Fenilalanin PKU olan kişilerde kullanılmaz.
    • Fenilalanin Şizofrenisi olan hastalarda kullanılmaz.
    • Melanoma ve cilt kanseri yatkınlığı olan kişilerde kullanılmaz.

    • CCK üzerine etkilidir (doygunluk hissi verir, vücut yağ oranı azaltır. Yağlı yiyecekler duodenuma gelince CCK salınımı artar. Dolayısı ile gıdalarla alınan yağın atılmasında dolaylı yoldan görev alır.)
    • Fenilalaninin son basamak metaboliti feniletilamindir. Trisiklik antidepresanlar ve MAO inhibitörleri vucuttaki feniletilamin seviyelerini arttırır. Bu sayede depresyona yardımcı olur.
    • L-tirozin büyüme hormonu salgılanmasını artırarak adrenal ve pitituvar yolağa da katılır. Büyüme hormonu salgılanması yağ yakımını dolaylı yoldan destekler.
    • Emilim yemeklerle beraber azalacağından aç karna alınır.
    • Antidepresanlarla ya da passiflora/ st. Jonh’s wort içeren takviyelerle kombine kullanımında dikkat edilmesi gerekir.
    • Hafif bulantı ve şişkinlik yapabilir.

Uyarılar/ İlaç etkileşimleri:

  • Serotonin sendromuna yol açabileceği için antidepresan ilaçlarla aynı zamanda kullanılmamalıdır.
  • Hamilelerde ve emziren annelerde kullanılmamalıdır.


Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir