İnce Bağırsağın Kronik Enflamatuar Hastalığı: Çölyak

Çölyak, bir başka deyişle glutene duyarlı ince bağırsak hastalığı, yaşam kalitesini etkileyen önemli bir rahatsızlıktır ve kontrol altında olması değerlidir. Buğday, arpa, çavdar ve yulafta bulunan gluten, genetik yatkınlığı olan kişilerin ince bağırsaklarında hasara neden olan bir hastalıktır. Sonucunda ince bağırsakta emilen bazı vitamin ve minerallerin eksikliğine sebep olmaktadır. İnce bağırsağın mideye yakın kısmında demir, çinko, magnezyum, kalsiyum, vitaminler ve proteinler emilmektedir. Çölyak hastaları gluten içeren besinler tükettiklerinde, hasar gören bağırsakları emilim yapamadığından beslenme yetersizliği meydana gelir. Hastalık, karın şişliği, tedavi edilemeyen kansızlık, büyüme geriliği, iştahsızlık, tekrarlayan ishal, kusma, kabızlık, yaşa göre kilo azlığı, kas güçsüzlüğü, kramplar, ağız içi aftlar, kemik erimesi, ciltte kaşıntılı döküntüler, çocuklarda huy değişikliği, huysuzluk, ergenlik gecikmesi, adet düzensizlikleri, kısırlık, prematüre, düşük kilolu doğumlar gibi tipik belirtiler gösterir. Hiç belirti vermeden sessizce ilerleyen çölyak vakalarına da rastlanmaktadır. Bu durumda tanı koymada gecikme yaşanabilmektedir.

Çölyak’ın tedavi yöntemi ömür boyu glutensiz beslenmektir. Buğday, arpa, çavdar ve yulaf gluten içeren tahıllardır. Dolayısıyla bu dört tahıl kullanılarak üretilmiş her türlü yiyecek, katkı maddesi, kıvam arttırıcı, raf ömrü uzatan kimyasallar, yapıştırıcılar vb. gibileri çölyaklıların besinlerinden kesinlikle uzak tutulmalıdır.

Bu dört tahılın yerine pirinç, mısır, patates, fasulye, nohut, mercimek gibi baklagiller, bunlardan elde edilen nişasta ve kestane unu, soya unu, üzüm çekirdeği unu ve tapyoka nişastası güvenle kullanılabilecek doğal glutensiz gıdalardır.

Bu unların öğütüldüğü değirmenlerde, daha önce öğütülmüş buğday, arpa, çavdar ve yulaf kırıntısı bulunmamasına özellikle dikkat edilmelidir.

Et, balık, yumurta, meyve, sebze, süt ve süt ürünleri de doğal olarak gluten içermemektedir. Alışveriş sırasında her türlü üründe glutensiz ifadesi titizlikle aranmalıdır. Marketlerden alınan hazır ürünler gluten içerebilmektedir. (Soslar, cipsler, hazır çorbalar, bazı poşet çaylar, köfte harcı, pilav harcı vb.gibi)

Glutensiz beslenmeye başlayan çölyaklıların ince bağırsaklarında hasara uğrayan villuslar 3-6 ay gibi süre içinde normal hallerine geri dönerler.

Beslenme yetersizliğine bağlı diğer rahatsızlıklarda diyete uyum sürecine bağlı olarak, kısa sürede düzelmeye başlar.

Glutensiz diyete başlayan çölyak hastası herhangi bir nedenle, gluten içeren gıda tükettiğinde şikayetleri yeniden başlayabilir. Tedavi edilmeyen çölyak hastalığı uzun dönemde osteoporoz, kısırlık, düşük, depresyon gibi rahatsızlıklara yol açabilir. Ayrıca ince bağırsak kanseri ve lenfoma gibi rahatsızlıkların ortaya çıkma riski artar.

Çölyaklı hastalar için beslenme ve gıda takviyeleri önerilerine gelince;
  • Çocukların bağışıklık sisteminin güçlenmesi için A, C, D ve E vitamini içeren yiyeceklerle beslenmesi uygun olacaktır.
  • Özellikle sabah kahvaltıda her çocuk en az 1 yumurta ve 1 bardak süt içmelidir.
  • Diğer öğünlerde kırmızı ve yeşil biber, brokoli, lahana, kereviz, turp, pazı ve ıspanak gibi yeşil yapraklı sebzeler ve en önemlisi soğan ve sarımsak mutlaka tüketilmesi gereken ve bağışıklığı güçlendiren besinlerdir.
  • Balık ve cevizin içerdiği omega-3 yağları ise bağışıklığı destekler. Haftada en az bir kez balık ve her gün ceviz tüketilmesi önerilmektedir.
  • Meyvelerden özellikle portakal, mandalina, kivi, elma, armut ve limon içerikleri ile öne çıkmaktadır.
  • Günde en az 1 portakal, 1 kivi ya da 2 mandalina, okul çağındaki çocukların günlük ihtiyacı olan C vitaminini karşılar.

Düzenli beslenemeyen veya diyetine dikkat etmeyen çocuklar için takviye olarak glutensiz testleri yapılmış gıda takviyeleri önerilebilir.
  • Omega 3 A,D,E Şurup – (Omega 3 ve A, D, E vitaminleri içerir)
  • Omega 3 Multi-VM Şurup – (Omega 3 ve büyüme gelişme dönemi için tüm vitamin mineralleri optimum değerlerde içerir)
Yetişkinlerin ihtiyaç duyabileceği takviyeleri için;
  • Hydrolize Collagen
  • Omega 3
  • Ultra Omega 3
  • Ultimate Omega 3 & CoQ10
  • B Complex
  • Metilkobalamin B12
  • Vİtamin C
  • Vitamin D3
  • Calcium Magnesium Zinc D3
Çölyak hastalığı ile ilgili toplum bilincimizin yükseltilmesi gerekir, bu bir halk sağlığı sorunudur.

Çölyak


Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir